Poradnik projektanta

Praktyczny przewodnik dla konstruktorów i projektantów pracujących z tworzywami sztucznymi. Tolerancje, formaty plików, zasady projektowania, FAQ techniczne i checklist przed złożeniem zamówienia.

Tolerancje wymiarowe

Tolerancje zależą od metody obróbki, grubości materiału i wymiarów elementu. Poniższe wartości dotyczą standardowej produkcji — tolerancje zaostrzone dostępne na zapytanie.

Minimalne wymiary i grubości

*PC nie nadaje się do cięcia laserem CO2 — żółknie i tworzy toksyczne opary. Stosować wyłącznie frezowanie CNC lub cięcie piłą.

Formaty plików

Akceptujemy rysunki w różnych formatach. Każdy ma swoje zalety:

Zasady projektowania

Minimalna grubość ścianki

Grubość ścianki zależy od wymiarów elementu i obciążeń. Orientacyjne wartości minimalne:

• Elementy dekoracyjne do 200 mm: 2-3 mm
• Elementy konstrukcyjne do 500 mm: 3-5 mm
• Osłony i obudowy do 1000 mm: 5-8 mm
• Elementy wielkogabarytowe >1000 mm: 8-15 mm (lub żebrowanie)

Promienie narożników

Narożniki wewnętrzne frezowane CNC mają promień zależny od użytego narzędzia:

• R1 mm — frez 2 mm (minimalny, wolniejsza obróbka)
• R1,5 mm — frez 3 mm (standard)
• R3 mm — frez 6 mm (szybka obróbka, rekomendowany)

Otwory na śruby

Tworzywa sztuczne rozszerzają się termicznie — otwory montażowe muszą być większe od śrub:

Projektowanie pod gięcie

Projektowanie rozwinięcia: Przy gięciu na gorąco, linia gięcia nie powoduje ubytku materiału (w odróżnieniu od gięcia na zimno metalu). Rozwinięcie projektować z uwzględnieniem:

• Wymiar zewnętrzny = wymiar wewnętrzny + 2 × grubość materiału (dla gięcia 90°)
• Kierunek ekstruzji (dla PMMA XT) — giąć prostopadle do kierunku ekstruzji
• Typ nagrzewania — grzałka liniowa (ostra linia) vs piec (łagodny łuk)

Projektowanie pod klejenie

Klejenie rozpuszczalnikowe to najczęstsza metoda łączenia PMMA. Projektując elementy pod klejenie, uwzględnij:

Rodzaje złączy klejonych

• Złącze czołowe (butt joint) — najprostsze, najsłabsze; minimalna szerokość spoiny = grubość materiału
• Złącze zakładkowe (lap joint) — 3-5x mocniejsze od czołowego; zakładka min. 10 mm
• Złącze na wpust (tongue & groove) — najwytrzymalsze; rowek głębokość 1/3 grubości
• Złącze kątowe (L-joint) — standard dla gablot i pojemników

Obliczanie powierzchni klejenia

Orientacyjna wytrzymałość klejenia rozpuszczalnikowego PMMA: 15-25 MPa na ścinanie. Dla kleju UV: 10-20 MPa.

Kolory i transparentność

Typy transparentności PMMA

Dopasowanie kolorów RAL

Standardowe kolory PMMA (np. paleta Plexiglas) nie odpowiadają bezpośrednio RAL. Dostępne opcje:

• Dobór najbliższego koloru z palety producenta — najtańsze i najszybsze
• Lakierowanie na kolor RAL — na gotowym wyrobie, +2-3 dni produkcji
• Produkcja płyty pod kolor (odlewanie) — od 50-100 m2, czas 4-6 tygodni

FAQ techniczne

1. Jaka grubość PMMA na osłonę maszyny?

Zależy od wymiarów i typu zagrożenia. Orientacyjnie: do 500x500 mm — 4 mm, do 1000x1000 mm — 6-8 mm, powyżej — 10 mm lub PC. Skonsultuj z producentem maszyny wymaganą klasę ochrony.

2. Czy PMMA można stosować na zewnątrz?

Tak. PMMA jest jednym z najodporniejszych tworzyw na warunki atmosferyczne. Odporność UV potwierdzona testami 30+ lat bez istotnego żółknięcia. PC na zewnątrz wymaga powłoki UV — bez niej żółknie w 2-3 lata.

3. Czy mogę dostarczyć plik PDF zamiast DXF?

PDF traktujemy jako rysunek poglądowy. Na jego podstawie przygotujemy wycenę i dokumentację produkcyjną. Dla złożonych elementów preferowany jest DXF — oszczędza czas i eliminuje błędy interpretacji.

4. Jak zabezpieczyć PMMA przed zarysowaniem?

Opcje: folia ochronna (standardowo dostarczana na płytach), hard coat (powłoka SiO2 — twardość 3-4H), poliwęglan z hard coat (9H). Nie istnieje PMMA odporne na zarysowania — ale powłoki hard coat znacząco podnoszą odporność.

5. Jaka jest minimalna ilość zamówienia?

Od 1 sztuki. Cena jednostkowa spada od 10+ szt. (niższy setup), od 50+ szt. (optymalizacja nestingu), od 200+ szt. (seria produkcyjna).

6. Czy klejenie rozpuszczalnikowe jest trwałe?

Tak — prawidłowo wykonane klejenie rozpuszczalnikowe PMMA tworzy spoinę o wytrzymałości 80-100% materiału bazowego. Spoina jest praktycznie niewidoczna. Ograniczenie: działa tylko PMMA+PMMA (ten sam materiał).

7. Czy termoformowanie zmienia grubość materiału?

Tak — w miejscach rozciągania grubość maleje. Typowe przerzedzenie: 20-40% w rogach i na krawędziach formy. Uwzględnij to przy doborze grubości wyjściowej arkusza.

8. Jak zapobiec pękaniu PMMA przy wierceniu?

Używać wierteł z ostrzem do tworzyw (kąt wierzchołkowy 60-90°, nie standardowe 118°). Niskie obroty, stały posuw, podkładka pod materiał. Nie wiercić bliżej niż 2x grubość od krawędzi.

9. Czy PMMA nadaje się do kontaktu z żywnością?

Tak, pod warunkiem certyfikatu wg EU 10/2011. Nie każdy PMMA jest food-safe — wymagaj deklaracji od dostawcy. PET-G jest standardowo food-safe i często lepszym wyborem.

10. Jak długo trwa realizacja zamówienia?

Standardowo 5-10 dni roboczych od zatwierdzenia projektu. Ekspres: 2-3 dni (dopłata). Elementy złożone, wieloetapowe: 10-15 dni. Formy do termoformowania: 2-3 tygodnie.

Checklist przed zamówieniem

Przed złożeniem zamówienia zweryfikuj poniższe punkty:

Encyklopedia PlexiSystem — Poradnik projektanta
Ostatnia aktualizacja: marzec 2026